agnostisizm tanrının var veya yok oluşuna ait bilginin ulaşılamaz olduğunu, dolayısıyla ne tanrıya inanma ne de tanrıya inanmama konusunda kesin bir şey söylenemeyeceğini öne süren bir görüştür.
genelde bu görüşü destekleyen iki argüman vardır: ilk olarak tanrının varlığına ait bilgiye ulaşılamaz çünkü dini inanışları ve tanrı inanışını haklı gösterebilecek hiç bir kesin kanıt yoktur. ikinci olarak tanrının varlığına ait bilgiye ulaşamayız çünkü tanrının varlığını ispatlayacak kanıtlara ulaşamayız.
bu konudaki en önemli argümanlardan biri belirsizlik argümanıdır; tanrının varlığı veya yokluğu hakkında kesin bir kanıt gösteremeyiz. ne teistlerin ne de ateistlerin öne sürdükleri tanrının varlığı veya yokluğuna dair kanıtların kesinliği yoktur (kozmolojik argüman, ontolojik argüman, ""teleolojik argüman|dizayn argümanı vs.). kesin olmayan kanıtlar etrafında belirlenen bir inanışında yanlış olma ihtimali hayli yüksektir. o yüzden tanrının varlığı gibi aşırı derecede önemli bir konuda bu tür çürütülebilecek kanıtlardan yola çıkamayız.
bu noktada descartes'in söyledikleri önem kazanır: "geçmişde en basit konularda bile hata yaptığımı bilirken şu an ki seçimlerimde hata yapmadığım konusunda hiç bir delilim olamaz. bu kaçınılmaz belirsizlik etrafında da herhangi bir inanış inşa edilemez. bu dini inanışlar içinde böyledir". bu noktada agnostikler din gibi aşırı derecede önem arzeden konuda bir inanç sahibi olmadan önce oldukça kuvvetli kanıt sahibi olmamız gerektiğini, bu inanç çerçevesinde de tanrının varlığına ait ispatlarımızı belirleyecek standartların oldukça yüksek tutulması gerektiğini öne sürerler. durum böyleyken hiç bir zaman tanrının varlığı hakkındaki sorularımızı cevaplayacak yeteri kadar kanıt elde edemeyiz ve dolayısıyla ne bir tanrı fikri ne de bir dini inanç sahibi olabiliriz.
agnostisizmin dayandığı diğer argümanlardan biri de "anlaşılmazlık" argümanıdır. teist inanışın temelinde de tanrının bizim akıl ve mantık sınırlarımızın dışında olduğuna dair bir görüş vardır. tanrıyı tanımlamak için kullandığımız terimler ve değerler sadece bizim bu evren içersindeki deneyimlerimiz sonucu elde ettiğimiz bilgiler çerçevesinde şekillenir ki bu bilgi etrafında tanrıyı tanımlamak da imkansızdır. kısaca tanrıyı anlayacak akıl ve yeteneklerden mahrumuzdur. tanrı bizim için anlaşılmazdır.
tanrının anlaşılmazlığı üzerine yapılan bu vurgu tanrı varlığı ile bizim düşünce dünyamızı belirleyen kategorilerimiz (bkz: immanuel kant) arasındaki mesafeyi de açmakdadır. eğer tanrı bizim akıl ve mantık sınırlarımızın dışındaysa tanrının varlığı veya yokluğuna dair soruları cevaplayabilmek de imkansızdır. durum böyleyken de ne teizmi ne de ateizmi doğrulamak mümkün değildir.
(0 puan) |
